ETİK İLKELER
Dergimiz, yayıncılık etiği ve akademik dürüstlük konusunda Committee on Publication Ethics (COPE) yönergelerine bağlıdır. Bu çerçevede, dergimizde yayımlanan tüm akademik çalışmaların yüksek etik standartlara uygun olması beklenir.
Bilimsel Araştırma ve Yayın Etiğine Aykırı Eylemler
• İntihal: Başkalarının özgün fikirlerini, metotlarını, verilerini veya eserlerini bilimsel kurallara uygun biçimde atıf yapmadan kısmen veya tamamen kendi eseri gibi göstermek,
• Sahtecilik: Bilimsel araştırmalarda gerçekte var olmayan veya tahrif edilmiş verileri kullanmak,
• Çarpıtma: Araştırma kayıtları veya elde edilen verileri tahrif etmek, araştırmada kullanılmayan cihaz veya materyalleri kullanılmış gibi göstermek, destek alınan kişi ve kuruluşların çıkarları doğrultusunda araştırma sonuçlarını tahrif etmek veya şekillendirmek,
• Tekrar yayım: Mükerrer yayınlarını akademik atama ve yükselmelerde ayrı yayınlar olarak sunmak,
• Dilimleme: Bir araştırmanın sonuçlarını, araştırmanın bütünlüğünü bozacak şekilde ve uygun olmayan biçimde parçalara ayırıp birden fazla sayıda yayımlayarak bu yayınları akademik atama ve yükselmelerde ayrı yayınlar olarak sunmak,
• Haksız yazarlık: Aktif katkısı olmayan kişileri yazarlar arasına dâhil etmek veya olan kişileri dâhil etmemek, yazar sıralamasını gerekçesiz ve uygun olmayan bir biçimde değiştirmek, aktif katkısı olanların isimlerini sonraki baskılarda eserden çıkartmak, aktif katkısı olmadığı halde nüfuzunu kullanarak ismini yazarlar arasına dâhil ettirmek,
Yükseköğretim Kurumları Bilimsel Araştırma ve Yayın Etiği Yönergesinde yer alan diğer etik ihlal türleri hakkında bilgi almak için tıklayınız.
ETİK KURUL İZNİ
Dergimiz, etik kurul izni gerektiren tüm bilim dallarındaki çalışmalarda, ilgili etik kurul kararı alınmış olmasını şart koşmaktadır. Bu kapsamda yazarlar, “Örneklem ve Yöntem/Gereç ve Yöntem” bölümünde Etik Kurul onay tarihi ve sayısını yazmalıdır.
Ulakbim TR Dizin’in 2020 yılından itibaren uygulamaya koyduğu düzenlemeler doğrultusunda, etik kurul izni bulunmayan çalışmalar dergimizde değerlendirmeye alınmamaktadır.
Etik Kurul İzni Gerektiren Araştırmalar
Dergimizde, etik kurul izni gerektiren araştırmalar aşağıdaki çalışmaları kapsamaktadır:
• Anket, mülakat, odak grup çalışması, gözlem, deney ve görüşme teknikleri gibi yöntemlerle katılımcılardan veri toplanmasını içeren nitel veya nicel yaklaşımlarla yürütülen tüm araştırmalar,
• İnsan ve hayvanların (materyal veya veriler dahil) deneysel ya da diğer bilimsel amaçlarla kullanıldığı çalışmalar,
• İnsanlar üzerinde gerçekleştirilen klinik araştırmalar,
• Hayvanlar üzerinde yapılan bilimsel araştırmalar,
• Kişisel Verilerin Korunması Kanunu çerçevesinde retrospektif çalışmalar.
Bu tür çalışmaların değerlendirmeye alınabilmesi için ilgili etik kurul izinlerinin alınmış olması ve bu izinlerin makale metninde açıkça belirtilmesi gerekmektedir.
NOT: İnsanlar ve hayvanlar üzerinde gerçekleştirilen bilimsel araştırmalar, Helsinki Bildirgesi ve ARRIVE yönergelerine uygun şekilde yürütülmeli ve ilgili etik kuruldan onay alınmalıdır. Etik kurul onayı bulunmayan çalışmalar dergimizde değerlendirmeye alınmamaktadır.
İntihal Denetimi
Dergimize yayımlanmak üzere gönderilen çalışmalar, İntihal.net programı aracılığıyla intihali önlemek amacıyla taranır. Dergimize gönderilen çalışmalarda kabul edilebilir benzerlik oranı en fazla %20'dir. Bu oranı aşan çalışmalar ön inceleme aşamasında yazarlara iade edilir.
Dergimize gönderilen veya yayımlanan bir makalede intihal tespit edilmesi durumunda dergimiz COPE ilkeleri doğrultusunda (Plagiarism in a submitted manuscript - Plagiarism in a published article) hareket eder.
Dergi Sahibi ve Yayıncı ile İlişkiler
Editör ve yayıncı arasındaki ilişki editöryal bağımsızlık ilkesine dayanmaktadır. Editör ile yayıncı arasında yapılan yazılı sözleşme gereği, editörün alacağı tüm kararlar yayıncı ve dergi sahibinden bağımsızdır.
Düzeltme, Geri Çekme, Endişe İfadesi
Editörler, yayınlanan makalede, bulguları, yorumları ve sonuçları etkilemeyen küçük hatalar tespit edilirse düzeltme yayınlamayı düşünebilirler. Editörler, bulguları ve sonuçları geçersiz kılan büyük hatalar / ihlaller söz konusu olduğunda, makaleyi geri çekmeyi düşünmelidir. Düzeltme, geri çekme veya endişe ifadesi ile ilgili olarak COPE ilkelerini dikkate alınır.
Fikri Mülkiyet Haklarının Korunması
Dergimiz, yayınlanan tüm makalelerin fikri mülkiyet hakkını korumakla, olası ihlallerde derginin ve yazar(lar)ın haklarını savunmakla yükümlüdür.
Katılımcıların Kişisel Verilerinin Korunması
Dergimize gönderilen tüm kişisel veriler, yasal düzenlemelere ve etik kurallara uygun bir şekilde korunmaktadır.
Yapay Zeka Kullanımı
Dergimize gönderilen çalışmalarda, literatür taraması veya dil kontrolü gibi makalenin özgünlüğünü etkilemeyecek süreçlerde yapay zeka kullanımı kabul edilebilir. Ancak, yapay zeka kullanımı etik kurallar çerçevesinde gerçekleştirilmelidir ve uydurma veri, manipülasyon gibi etik dışı amaçlar için kesinlikle kullanılmamalıdır.
Yapay zeka kullanımı içeren çalışmalar için, makale gönderim aşamasında dergimize bu durumla ilgili bilgi verilmesi zorunludur. Yapay zeka kullanımına ilişkin tüm sorumluluk, yazarların kendisine aittir.
Şikayetler
Dergimizde etik dışı bir durum tespit edilmesi hâlinde, stad.etik@gmail.com adresine bildirilmelidir. Şikayetler, COPE akış şemalarına uygun olarak değerlendirilir.
Paydaşların Sorumlulukları
1. Yayıncının Etik Sorumlulukları
Dergi, yayıncılık sürecinde tarafsızlığı ve akademik dürüstlüğü esas alır.
Tüm makaleler, bilimsel içeriğe ve akademik kaliteye göre değerlendirilir, hiçbir ayrımcılık yapılmaz.
Etik ihlallerine karşı COPE yönergeleri doğrultusunda gerekli adımları atar ve gerektiğinde makaleleri geri çeker.
2. Editörlerin Etik Sorumlulukları
Gönderilen makaleleri bilimsel içerik, özgünlük ve akademik katkı temelinde değerlendirir.
Çıkar çatışmalarından kaçınır ve tarafsızlık ilkesine bağlı kalır.
Hakem sürecinin çift taraflı kör hakemlik ile yürütülmesini sağlar.
Yayın sürecinde gizliliği korur ve makaleleri yalnızca bilimsel ölçütlere göre kabul eder veya reddeder.
Etik ihlallerini tespit etmek için intihal tarama sistemleri kullanır ve gerektiğinde araştırmayı destekleyen kurumlarla iş birliği yapar.
3. Yazarların Etik Sorumlulukları
Gönderilen makalelerin özgün ve daha önce başka bir yerde yayımlanmamış olduğunu taahhüt eder.
Araştırmalarında akademik dürüstlüğe uygun hareket eder ve intihalden kaçınır.
Kullanılan kaynakları eksiksiz bir şekilde atıf kurallarına uygun olarak belirtir.
İnsan veya hayvanlarla yapılan araştırmalarda etik kurul onayı alındığını ve etik kurallara uygun hareket edildiğini beyan eder.
Çalışmanın tüm yazarları, akademik katkılarına uygun şekilde belirtilmelidir. Yazar listesinde haksız yazarlık veya yazar hariç bırakma (ghost authorship) gibi etik ihlaller yapılmamalıdır.
4. Hakemlerin Etik Sorumlulukları
Değerlendirme sürecinde tarafsız, bağımsız ve gizlilik ilkelerine uygun hareket eder.
Makale ile ilgili çıkar çatışması bulunuyorsa değerlendirmeyi reddeder.
Yazarların kimliklerini bilmeden değerlendirme yapar ve objektif geri bildirim sağlar.
Kendi uzmanlık alanı dışında olan makaleleri değerlendirmemelidir.
Değerlendirme sürecinde elde edilen bilgileri gizli tutar ve kişisel çıkarları için kullanmaz.
YAYIN POLİTİKALARI
Makale Değerlendirme Süreci
• Gönderilen çalışmalar, öncelikle derginin yayın politikalarına, akademik yazım ilkelerine ve Chicago Atıf Sistemi’ne uygunluk açısından değerlendirilir. Bu aşamada, İntihal.net yazılımı aracılığıyla benzerlik taraması yapılır. Benzerlik oranının %20’nin altında olması beklenir; bu sınırı aşan çalışmalar, gerekçesi belirtilerek yazara iade edilir.
• Ön inceleme kriterlerini karşılayan çalışmalar için alan editörü atanır ve çift taraflı kör hakemlik süreci başlatılır. Makale, alanında uzman iki bağımsız hakeme gönderilir. Hakemlere makalenin değerlendirilmesi için 21 gün süre verilir. Bu süre editör tarafından uzatılabilir. Sürecin aksaması ve uzaması durumunda yeni hakemler atanabilir.
• Değerlendirme süreci boyunca hem yazar hem de hakem kimlikleri gizli tutulur; süreç, etik ilkelere ve gizlilik esaslarına uygun şekilde yürütülür. Her iki hakemin olumlu raporu doğrultusunda çalışma yayıma kabul edilir. Hakemlerden birinin olumsuz görüş bildirmesi hâlinde, makale üçüncü bir hakeme yönlendirilerek nihai karar verilir.
• Hakemler tarafından revizyon istenmesi durumunda yazarlar, önerilen düzeltmeleri çalışmada farklı renkte (örneğin kırmızı) işaretleyerek sunmalıdır. Yapılan değişiklikler öncelikle editör tarafından, ardından ilgili hakemler tarafından tekrar incelenir.
Hakem süreci tamamlanan çalışmalar, derginin dil editörleri tarafından da gözden geçirilir. Dil ve yazım açısından gerekli görülen durumlarda yazarlardan ek düzeltme istenir. Yapılan dilsel revizyonlar, tekrar kontrol edilerek onaylanır.
• Tüm bilimsel, teknik ve dilsel süreçleri tamamlanan makaleler, dizgi ve mizanpaj işlemleri sonrasında yayına hazır hâle getirilir. Onaylanan çalışmalar, takip eden ilk sayıda yayımlanır.
Açık Erişim ve Telif Hakkı Politikası
Yayımlanan çalışmaların telif hakları yazarlarına aittir. Yazarlar gönderdikleri fikri eserin, dergimiz tarafından Creative Commons Atıf 4.0 Uluslararası (CC BY 4.0) lisansı ile açık erişim olarak yayımlamasına izin verirler.
Creative Commons Atıf 4.0 Uluslararası (CC BY 4.0) lisansı, eserin ticari kullanım dahil her boyut ve formatta paylaşılmasına, kopyalanmasına, çoğaltılmasına ve orijinal esere uygun şekilde atıfta bulunmak kaydıyla yeniden düzenleme, dönüştürme ve eserin üzerine inşa etme dâhil adapte edilmesine izin verir.
Arşiv Politikası
Dergimizde yayımlanan çalışmalar, dergi web sitemizde arşivlenir. Dergimiz ayrıca yazarların çalışmalarının versiyonlarını kendi web sayfalarında, kurumsal web sayfalarında ve diğer depolarda kendi kendilerine arşivlemelerine izin verir. Dergi açık erişimli bir dergi olduğu için herhangi bir ambargo süresi bulunmamaktadır.